ΠΡΟΒΟΛΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
Ο κόκκινος δάσκαλος
μια ταινία του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου
Παρασκευή 16 Ιανουαρίου 2026 στις 20:00
στο Σινεμά Jean-Paul Belmondo, 16 PL Garibaldi, 06300 Νίκαια
Το τραγικό πεπρωμένο ενός έντιμου ανθρώπου που βρέθηκε στο επίκεντρο ιστορικών ταραχών.
ΝΙΚΟΣ ΠΛΟΥΜΠΙΔΗΣ: μια τραγική μορφή, του οποίου το δράμα είναι στενά συνδεδεμένο με τις ιδιαίτερες συνθήκες μιας εποχής που σημαδεύτηκε από τη δίωξη των ηττημένων του εμφυλίου πολέμου, τη μισαλλοδοξία και τον αντικομμουνισμό, αλλά και από τις οδυνηρές αντιφάσεις που υπήρχαν στο εσωτερικό του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας.
Στη μεταπολεμική Ελλάδα, δύο πολιτικές δίκες που ακολουθήθηκαν από εκτελέσεις άφησαν ένα ανεξίτηλο σημάδι: η δίκη του Νίκου Μπελογιάννη («Ο άνδρας με το γαρίφαλο») και των συνεργατών του, και αυτή του Νίκου Πλουμπίδη.
Αυτοί οι δύο ηγέτες του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ), που τότε ήταν παράνομο, βρέθηκαν μπλεγμένοι στη δίνη των βίαιων συγκρούσεων και των παθών και, στην εποχή του ψυχρού πολέμου, ανήκοντας στο στρατόπεδο των ηττημένων του εμφυλίου πολέμου, θα πέσουν θύματα, αφενός, της εκδίκησης των νικητών και, αφετέρου, της οπορτουνιστικής και ασυνεπούς πολιτικής του Νίκου Ζαχαριάδη, του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Τα κατορθώματά τους στην Εθνική Αντίσταση κατά των κατακτητών δεν αρκούν για να τους σώσουν από το εκτελεστικό απόσπασμα, παρά την κατακραυγή που προκαλούν αυτές οι εκτελέσεις και τη διεθνή κινητοποίηση υπέρ της χάριτος, ειδικά όσον αφορά τον Μπελογιάννη.
Αλλά η Ιστορία δεν αποδείχθηκε τόσο δίκαιη και για τους δύο. Ο Μπελογιάννης έφυγε με τιμές, γινόμενος μάρτυρας για τους συντρόφους του σε όλο τον κόσμο, ενώ ο Πλουμπίδης έφυγε μόνος, συκοφαντημένος από τους εχθρούς και τους φίλους του και ατιμασμένος. Αν και στιγματισμένος και αποκλεισμένος από το Κομμουνιστικό Κόμμα, ο Πλουμπίδης αρνήθηκε να απαρνηθεί τις αρχές του και να υπογράψει δήλωση μετάνοιας, κάτι που θα του είχε σώσει τη ζωή. Κατά τη διάρκεια της δίκης του, υπερασπίστηκε με πάθος την ιδεολογία του και το κόμμα του, ενώ το τελευταίο τον είχε άδικα καταγγείλει ως πληροφοριοδότη και προβοκάτορα. Εκτελέστηκε φωνάζοντας «Ζήτω το ΚΚΕ», ενώ οι σύντροφοί του δημοσίευσαν ένα ανακοινωθέν στο οποίο ισχυρίζονταν ότι η εκτέλεση ήταν απλώς μια σκηνοθεσία και ότι ο «προδότης» είχε φύγει για την Αμερική και απολάμβανε τους καρπούς της προδοσίας του. Μετά το θάνατο του Στάλιν, την απομάκρυνση του Ζαχαριάδη από την ηγεσία του κόμματος και κυρίως μετά το 20ό συνέδριο του ΚΚΕ και τις αλλαγές που προαναγγέλθηκαν στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, μια δειλή αποκατάσταση του Νίκου Πλουμπίδη ανακοινώθηκε ιδιωτικά στη σύζυγό του και, χρόνια αργότερα, σε μια έκδοση περιορισμένης κυκλοφορίας του κόμματος. Ουσιαστικά, ο Πλουμπίδης παραμένει μια ανοιχτή πληγή για τον κόσμο της αριστεράς – τουλάχιστον για ένα μέρος του – και σίγουρα, αν όχι μια μαύρη σελίδα, τουλάχιστον μια ασαφής σελίδα της ιστορίας της.
Το γεγονός είναι ότι, πολύ νωρίς, πριν έρθει σε επαφή με τις ιδέες της αριστεράς, ο Πλουμπίδης εξεγείρεται ενάντια στην αδικία και την εκμετάλλευση των αγροτών και, στο χωριό όπου διορίζεται για πρώτη φορά δάσκαλος, συμβάλλει στην αυτοοργάνωσή τους και στον αγώνα τους. Παράλληλα, καταργεί τα «προνόμια» του δασκάλου, βοηθά τους πιο άπορους με το πενιχρό μισθό του, πείθει τους γονείς να στέλνουν τις κόρες τους στο σχολείο. Αν και προέρχεται από βασιλόφρονη οικογένεια, όπως ο ίδιος λέει « με αποκαλούσαν «κομμουνιστή» χωρίς να έχω την παραμικρή ιδέα τι ήταν ο κομμουνισμός».
Η συνέπεια με την οποία υπηρέτησε τις ιδέες του, οι αγώνες του ενάντια στη δικτατορία της 4ης Αυγούστου (1936-1941) και ενάντια στους γερμανοϊταλούς κατακτητές, η πειθώ του και η ικανότητά του να εμπνέει τις μάζες οδήγησαν στην απίστευτη κινητοποίηση του αθηναϊκού λαού για την καταπολέμηση της πείνας που προκάλεσε η κατοχή, το μαύρο εμπόριο και τα μέτρα πολιτικής κινητοποίησης που προέβλεπαν οι φασίστες. Οι αρετές και τα επιτεύγματα του Πλουμπίδη αναγνωρίστηκαν ομόφωνα από τους συντρόφους και τους αντιπάλους του. Και όμως, αυτός ο άνθρωπος θα αφήσει τη ζωή με το «στίγμα» του προδότη, απελπιστικά μόνος, μακριά από την οικογένειά του, με την πικρία μιας κατάφωρης αδικίας, αβοήθητο θύμα μιας χονδροειδούς κατηγορίας.
Όλα αυτά τα στοιχεία μας ωθούν να δούμε τον Νίκο Πλουμπίδη ως μια φιγούρα βγαλμένη κατευθείαν από μια αρχαία τραγωδία.
Το προσωπικό δράμα και το συλλογικό πεπρωμένο διαμορφώνουν αυτόν τον προμηθεϊκό ήρωα που θυσιάζεται για το καλό όλων. Το τίμημα που πληρώνει είναι βαρύ, καθώς θα βαδίσει προς τον θάνατο ανυπεράσπιστος, με μοναδικό όπλο την βαθιά πεποίθηση ότι αφήνει στο παιδί του ένα έντιμο όνομα. Κυριολεκτικά και μεταφορικά, μια ευχή για τις μελλοντικές γενιές να αποκαταστήσουν το όνομά του.
Η ταινία ανήκει στο ποιητικό είδος που δηλώνεται στον τίτλο της, περνώντας από το πένθος στην επική ποίηση και αντίστροφα. Η σύγκρουση μεταξύ του υπαρξιακού πόνου και του κοινωνικού σχεδίου οριοθετεί το αφηγηματικό πλαίσιο και, ταυτόχρονα, πλαισιώνει το άτομο, έχουμε τη μικροϊστορία μέσα στη μεγάλη Ιστορία.
Οι αυτοβιογραφικές σημειώσεις και οι επιστολές που έχουν διασωθεί, πέρα από το να είναι πολιτικά κείμενα, μας αποκαλύπτουν με ζωντανό τρόπο τον άνθρωπο, τον ψυχικό του κόσμο σε ακραίες καταστάσεις της ζωής, με τις στιγμές αδυναμίας αλλά και μεγαλείου, και την υπομονή με την οποία αντιμετωπίζει τους κατήγορούς του, διατηρώντας ακλόνητη πίστη στα ιδανικά του. Κατά τη διάρκεια της δίκης του και μέχρι την εκτέλεσή του, ο Πλουμπίδης δεν αγωνίζεται για τη ζωή και τη μεταθανάτια φήμη του, αλλά για τις ιδέες του. Θέλει αυτές να παραμείνουν ανέπαφες και αγνές στην ιστορία. Αυτή η υποδειγματική αξία της ηθικής, οργανικό στοιχείο της αρχαίας τραγωδίας, χαρακτηρίζει την περίπτωση του Νίκου Πλουμπίδη.
Με αυτό το φωτοστέφανο πέρασε τα χρόνια, και η ιστορία του συνεχίζει να προκαλεί τόσο θλίψη όσο και θαυμασμό. Ο Πλουμπίδης, χωρίς να παύει να ανήκει σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, γίνεται ταυτόχρονα ένας τραγικός χαρακτήρας που υπερβαίνει την εποχή του, ένα διαχρονικό παράδειγμα ηθικής και αλτρουισμού.
Ο λόγος του στην ταινία συνυπάρχει με αυτόν των ιστορικών και του γιου του, Δημήτρη Πλουμπίδη, διακεκριμένου ψυχιάτρου. Παράλληλα, τρέχοντα έγγραφα της εποχής, φωτογραφίες, ηχογραφήσεις και γραπτά έγγραφα φωτίζουν την πορεία αυτής της εμβληματικής μορφής του ταραχώδους 20ού αιώνα.
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ …. Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2026 στις 15:00
Η Ελληνική Κοινότητα των Αλπεων Μαριτίμων έχει την ευχαρίστηση να σας προσκαλέσει να μοιραστείτε τη ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 24 Ιανουαρίου στις 15:00
Στο Maison des Associations, 12 ter Place Garibaldi
Αυτή η εκδήλωση θα σας δώσει την ευκαιρία να ανακαλύψετε τα επιτεύγματα των εργαστηρίων του συλλόγου με: ***Μια μικρή θεατρική παράσταση, παραδοσιακούς χορούς, κοστούμια και τραγούδια.
Σας περιμένουμε με χαρά για να ανταλλάξουμε ευχές σε μια ζεστή ατμόσφαιρα και να μοιραστούμε ένα ποτό και μεζεδάκια.
Κανάλι YouTube της Ελληνικής κοινότητας – CGDAM
Απολαύστε τις ταινίες και τη μουσική που σας προσφέρουμε, καθώς και πρωτότυπο περιεχόμενο, και μοιραστείτε τα με τους φίλους και τους συγγενείς σας. Τελευταία δημοσίευση: η μουσική βραδιά της 7ης Νοεμβρίου 2025 με θέμα τη θάλασσα